Kurzweil PC3 LE review: synth workstation met geweldige key aanslag

Als je zoekt naar één keyboard dat elke sound die je tijdens een gig zou kunnen nodig hebben kan maken, en je kijkt naar iets anders dan de echte vlaggenschepen van een bedrijf, dan kan je je verwachten aan een aantal compromissen. Het verraste me hoe weinig van dat soort compromissen de Kurzweil’s PC3 LE doet. Diegene die het doet zijn er over het algemeen die je niet zou opmerken als je met een band speelt, en de geluidskwaliteit en variatie zijn vergelijkbaar met die van de duurdere modellen van het bedrijf. De PC3LE bestaat nu al een tijdje, en heeft misschien nog niet zoveel buzz gekregen als andere sexyer of meer gespecialiseerde synths. En dat is jammer, want het is een erg goed toestel dat bijna alles heel erg goed doet. Laat ons een kijkje nemen (lees verder onder de afbeelding).

PC3 LE6 (61 keys): bekijk aanbieding

PC3 LE7 (76 keys): bekijk aanbieding

PC3 LE8 (88 keys): bekijk aanbieding

Overzicht Kurzweil PC3 LE review

Wat moet je inleveren in vergelijking met de echte PC3 familie? Laat ons beginnen met mijn verbazing over wat je niet hoeft op te geven. Om dat te doen hebben we een snelle Kurzweil primer nodig: de PC3 en de PC3K zijn meerdere-sound-engine synths waarvan het rauwe geluidmateriaal onder meer PCM samples bevat, toonwiel orgel modelering (KB3 modus), en gemodelleerde analoge (KVA) waveforms. Daaronder zit de kenmerkende Variable Architecture Synthesis Technology (VAST) engine van Kurzweil.

Om het in een paar woorden uit te leggen, VAST laat je kiezen uit een aantal signaal reeksen (algoritmes), laat je verschillende processoren (filters, enveloppes, waveshapers, en nog veel meer) inpluggen in blokken langs die reeksen, laat je nagenoeg alles met bijna al het andere moduleren en laat je zelfs het gedrag van die modulatie vorm geven via een Hawking-waardig rooster met wiskundige functies. In feite was het de eerste algemeen beschikbare ‘virtueel modulaire synth”, waarvan een vroeger versie geïmplementeerd was in de K2000 in 1991.

Het punt is dat de PC3LE al de PCM sounds heeft, alle analoge en KB3 orgel modellering, en toegang tot bijna dezelfde VAST parameters als de PC3 en de PC3K – waar ik zou verwachten dat een ‘lite’ versie zoals deze enkel voor PCM zou gaan. Merkbare verschillen zijn de 64-stemmige polyfonie in plaats van 128, effecten zijn beperkt tot één insert en één aux send per programma (hoewel je presets krijgt met multi-effecten reeksen), en een totaal van 10 “units” DSP (verwerkingskracht) waar de PC3 er 16 heeft. Dat betekent dat je minder delen in een multitimbrale setup zal kunnen stapelen voor je zonder polyfonie valt, en minder van die delen zullen in staat zijn effecten te hebben. Nu we het hebben over polyfonie, 64 stemmen lijkt weinig in een tijdperk waar sommige minder dure keyboards er 128 hebben, maar het stem associatie algoritme van Kurzweil is er altijd al één van de slimste in de business geweest als het aankomt op het maskeren van het stelen als dat gebeurt. Polyfonie was geen probleem op elke live gig waarbij ik de PC3LE gebruikte, maar in de studio was het niet moeilijk om Setups te maken die vrij snel tot het maximum gingen.

Nog één iets: Je bent beperkt tot de ROM samples van de fabriek; in tegenstelling tot bij de PC3K kan je je eigen samples niet opladen om te gebruiken als “oscillators” in een programma.

Als je programmeergericht bent, is VAST nog steeds één van de diepste synthese engines die er zijn. Als je meer geïnteresseerd bent in het spelen van geweldige sounds op gigs, en in realtime tweaking, dan zet de PC3LE VAST voor jou opzij: VAST parameters zitten nu onder hun eigen knop in programma bewerk modus, en je hoeft er niet langer in te graven om (bijvoorbeeld) te veranderen welke draaiknop de filter cutoff aanpast. Dat gebeurt nu op een “Params” pagina, waar je scrolt naar een parameter in een eenvoudige lijst, druk op de Enter knop op het keypad, en de draaiknop of knop gebruikt waarmee je het wil besturen. Om iets te laten zien op de Params pagina dat er nog niet is, hoef je toch niet in de VAST sectie te duiken. De vrij basic effecten parameters die bewerkt kunnen worden, worden ook getoond op de Params pagina. Als je sounds speelt en niet in edit mode bent, toont de display een pop-up elke keer wanneer je een controller aanraakt die toegewezen is aan iets, die je vertelt wat de knop doet in duidelijke taal.

Sounds

Elektromechanische keyboards zoals de Rhodes, Wurly, Clavinet, Pianet, CP elektrische vleugel, Mellotron, en RMI Electra-Piano zijn een bijzonder sterk punt van de PC3LE. Net als bij de andere Kurzweils hebben ook hier veel ervan een naam gekregen die verwijst naar een klassieker die de originele instrumenten gebruikte. Dit zijn nog steeds bij de meest soulvolle, trillende en realistische vintage keys die je kan vinden in een hardware synth. Eén enkel sound programma in de PC3LE kan niet minder dan 32 layers bevatten, gestacked en geswitcht via snelheid, controllers en de talloze als-dan redeneringen die VAST kan gebruiken om modulaties te maken. Rhodes programma’s maken hier in het bijzonder gebruik van, en naar mijn mening zijn ze een te duchten rivaal voor wat elke plug-in kan in termen van detail en nuance.

De door de tijd beproefde drievoudige aanslag vleugel van Kurzweil houdt goed stand op een podium. Er zit een zekere orgelachtige kwaliteit in, en een neiging om door de band heen te snijden zonder te moeten vertrouwen op een overdreven treble en metaalachtig klinkende harmonieën. Billy Joel gebruikte zelfs nog steeds een Kurzweil PC2X in zijn vleugelpiano omhulsel bij zijn laatste tour met Elton John. (Sir Elton speelde op een echte Yamaha vleugel, natuurlijk.) Maar als je kritisch luistert in een studio, toont dit sample zijn ouderdom. Toch reik ik nog steeds, op cover band gigs, naar de “NYC Jazz vleugel” en “Pop Power Piano” programma’s, en ik voel me helemaal niet beroofd van piano.

De meeste orgels komen met dank aan de KB3 programma’s, die de VAST engine overnemen om toonwielen, trekstaaf controle, overdrive, vibrato/koor, harmonische percussie, een Leslie effect… echt alles wat je zou vinden in een toegewijde kloon te modelleren. Vergeleken met een goede huidige kloon, gaan die sounds je niet uit je stoel blazen (voornamelijk omdat de klonen veel verbeterd zijn sinds de eerste verschijning van de KB3), maar KB3 heeft tal van parameters onder de kap en kan dramatisch beter worden als je ermee experimenteert. Zoals hij is, zijn de sounds nog steeds goed genoeg om je te doen twijfelen of je echt een extra kloon naar een gig moet meenemen waar er maar weinig ruimte is, of inlaad-tijd, of winst.

Analoog-achtige pads, leads, comps, bassen en andere synth sounds zijn excellent over de hele lijn, net als programma’s die tot doel hebben de digitale synths zoals de PPG Wave of Roland D-50 op te roepen. Hoewel de KVA waveforms de ster van de show zijn, zijn de filters en andere VAST processors zo goed dat veel van de volkomen overtuigende synth programma’s beginnen met de “gewone” sampled waveforms. De enorme verscheidenheid van die sounds is overdonderend.

Orkest sounds zijn net zo overvloedig en levensecht. Het realistische verrast eigenlijk als je het vergelijkt met meer recente samples in andere keyboards. Ze hebben een zekere ruwe kwaliteit, vooral de strijkers secties, die ik echt heel graag op mijn palet heb naast de meer “hoog opgeblonken” aanpak van, zeg maar, Rolands SuperNatural sounds in de nieuwe Jupiters. Met dat gezegd zijn die laatste welde betere als het aankomt op realtime articulatie switching.

Ik zette de PC3LE naast een PC3K met 61 keys, die ik geleend heb om de komende Kore64 sound uitbreiding van Kurzweil te reviewen (die is niet beschikbaar voor de PC3LE) en vergeleek identieke programma’s en Setups of te zien of ik verschillen hoorde in audio kwaliteit. Verdict: De sounds van de PC3LE zijn net zo goed.

Keyboard Aanslag

Voor het spelen van akoestische piano sounds, wil ik net zo graag als een ander een gewogen aanslag, en de 88-key PC3LE8 gebruikt dezelfde als de PC3K. Het is niet vermoeiend en heeft een snelle key terugkeer die het doenbaar maakt voor orgel en synth leads. Maar als ik veel verschillende sounds een hele nacht lang in een band cover, heb ik liever een semi-gewogen aanslag, maar één met grote, piano-achtige keys. Mijn review unit was een PC3LE7, en dat is net wat hij heeft – een Fatar model TP9 om precies te zijn. Ik was blij zwarte toetsen met textuur te zien, hoewel naar mijn mening alle aanslagen van dit type ook ruwere witte toetsen mogen hebben, omdat je vingers glad worden van heel de nacht te spelen.

Mijn persoonlijke en misschien ongefundeerde mening is dat synths die €1500 of meer kosten een aftertouch moeten hebben. De PC3LE lijn heeft dat, en met een leuke, kneedbare hoeveelheid die het mogelijk maakt een modulatie gradueel in te brengen of zelfs vast te houden op minder dan de volledige diepte.

Drum Pads

Het is leuk dat je niet in multitimbrale modus moet gaan (ook wel “Setup” genoemd op Kurzweil instrumenten) opdat de acht snelheidsgevoelige pads van de PC3LE een andere sound spelen dan dat het keyboard doet. Op enkele programma niveau kan je kiezen wel programma de pads spelen en welk equivalent van de keyboard noot elke pad triggert (ideaal als je jouw favoriete acht hits van een drum kit erop wil mappen), en je slaat de hele configuratie op per patch. Daarmee kan je een groove neerzetten zonder de zwart-en-witte toetsen af te leiden van hun melodische taken, maar de pads zijn niet beperkt tot drum sounds.

In Setup mode, doen de pads nog meer. Trucjes die je onafhankelijk kan toewijzen per pad omvatten het spelen van enkele noten of programmeerbare akkoorden (van tot acht noten) van elke sound of deel in je Setup, het triggeren van de Riffs van de PC3LE (percussie- of melodische zinnen) op een one-shot of vergrendelde basis (druk één keer op de bad om het te starten en nog eens om te stoppen), of het sturen van een vergrendelde of momentane MIDI continu controller bericht van je keuze zoals de toewijsbare knoppen van de PC3LE dat doen. Dat laatste gedrag is geïmplementeerd in heel aantal fabrieks Setups om een extra laag in een gegeven keyboard zone te brengen, of om een zone te muten en een andere te onmuten, om zo effectief de sound die die key zone speelt te wijzigen.

In tegenstelling tot Programma modus heeft Setup modus geen duidelijke bewerkpagina voor Pads; in plaats daarvan wordt elke pad behandeld als zijn eigen controller (samen met de wieltjes, draaiknoppen en knoppen) met zijn eigen parameters op de Ctrls pagina. Hier merkte ik dat “reverse engineering” van de fabrieks Setups net zo nuttig was al het lezen van de handleiding om uit te zoeken wat de pads deden en hoe ik vergelijkbare dingen kon doen in mijn eigen Setups. Stop er je tijd in, en de pads bieden je ongelooflijk diepe mogelijkheden voor optredens.

Andere Features

Dingen die bekend zullen zijn bij Kurzweil gebruikers omvatten de volledige 16-track sequencer, die in essentie onveranderd is ten opzichte van de PC3 en de PC3K, en de Quick Access modus. Deze laat je enkelvoudige programma’s maar net zo goed Setups naast elkaar in een “telefoon toetsenbord” matrix van tien op een scherm plaatsen, waarbij je ze meteen selecteert met de knoppen 1 tot en met 0 op het numerieke keypad. De knop-naar-scherm visuele overeenkomst is wat vager bij de PC3LE, doordat het numerieke en categorie selectie gecombineerd worden op hetzelfde 24-knoppen rooster – de volledige PC3 heeft een apart numeriek keypad. Dat is niet zo erg eens je er gewoon aan bent, en voor mij is het instellen van meerdere Quick Access banks die overeenkomen met mijn set list nog steeds de manier om om het even welke Kurzweil synth te gebruiken tijdens een live optreden.

Of je nu in Programma, Setup of Quick Access modus bent, het veranderen van een sound kapt je vorige aangehouden noten niet af, een waarde die ik klasseer onder “er zou zo’n wet moeten bestaan”. Anders dan bij de PC3 of de PC3K hoor je wel een “bump” in de sound als de nieuwe patch andere effecten gebruikt.

Riffs, die voor het eerst verschenen in de PC3, vertegenwoordigen de aanpak van Kurzweil om “gespeelde” muzikale zinnen te verwerken in realtime optredens of MIDI opnames. Je krijgt hier de hele shazam hier, waarbij elke zone in een Setup in staat is een Riff te spelen, one-shot of continu spel, automatische transpositie om je root veranderingen te volgen (of niet), en opties voor welke beat of lijn de Riff naar toe zal springen als hij getriggerd wordt in een bredere muzikale context. Je kan Riffs in een sequence steken in Song modus, of de sequencer gebruiken om je eigen te maken, die je dan zou triggeren met een key of drum pad in een Setup. Apart van de Riffs is er een meer traditionele (maar diepe en patroonrijke) arpeggiator.

Conclusies Kurzweil PC3 LE review

Als aan de PC3K kan gedacht worden als “de nieuwe K2600” in termen van wat hij kan en wie hij bedient, dan is de PC3LE de nieuwe K2000: hij raakt een belangrijk draagbaarheid en prijs gewijs goed plekje voor de meeste werkende keyboard spelers – er is een wereld van psychologisch verschil tussen “minder dan 2000” en “twee- of drieduizend”. Maar de PC3LE geeft je veel meer van wat de PC3K kan dan om het even welke K2000 ontleende bij een grotere maar jongere K reeks broer. We hoeven geen Kurzweil geschiedenis les te geven om de waarde te bepalen: Hoge kwaliteit van samples, orgel en analoge modellering, een diepe synthese engine, excellente programmering van hetzelfde, een geweldige aanslag met aftertouch, en een behoorlijke aantal fysieke controls maken hiervan een middensegment instrument dat klinkt en werkt als een vlaggenschip.

PROS

Enorme selectie realistische, bezielde, klaar-voor-de-gig sounds. Bijzonder sterk in vintage keys en synth categoriën. Drum pads die geweldig voelen met flexibele functies. Keyboard dat aftertouch voelt.